วันที่ 12 พ.ย. 2569 ที่ห้องประชุมสภาผู้แทนราษฎร อาคารรัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2) วาระรายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจง กล่าวถึงการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ มีผลงานเป็นรูปธรรม อาทิ ควบคุมป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน เกิดเครือข่ายเยาวชนนักสื่อสารเฝ้าระวังและรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า สร้างเครือข่ายสถานศึกษากว่า 1,600 แห่ง ลดผลกระทบจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ นำร่องโครงการ “พักตับ ยืดชีวิต” ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 80 แห่ง ครอบคลุม 12 เขตสุขภาพ ลดโรคไม่ติดต่อ (NCDs) นำร่องแนวทางดูแลผู้ป่วยเบาหวานด้วยนวัตกรรม “เบาหวานหายได้” ในพื้นที่ต้นแบบ ผู้ป่วยหยุดยาได้ถึง 52% ลดยาได้ถึง 47% ลดผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนได้ 628 ราย เมื่อเทียบกับปี 2567 และเทศกาลสงกรานต์ปลอดเหล้า ทำให้คดีทะเลาะวิวาทลดลงจาก 8,575 คดี ในปี 2566 เหลือ 6,100 คดี ในปี 2568 หรือลดลง 28.9%
จากนั้น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ร่วมอภิปรายและเสนอแนวทางการทำงานแก่ สสส. โดย นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ กล่าวว่า สสส. เป็นองค์กรหลักขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพโดยประชาชน สนับสนุนภาคีเครือข่ายให้ทำงานอย่างอิสระ ต่อเนื่อง และมั่นคง ผ่านระบบรายได้จากภาษีสินค้าทำลายสุขภาพ เป็นหลักการที่ถูกต้องและประสบความสำเร็จ สะท้อนจากตัวชี้วัดพฤติกรรมสุขภาพ เป็นที่ยอมรับของนานาชาติ มีผลงานรณรงค์ที่เข้าถึงเป็นที่จดจำ หากจะมีความล้มเหลวมากที่สุดคือ สสส. ไม่สามารถทำให้รัฐบาลเข้าใจได้ว่า ต้องมีการสนับสนุนมาตรการจากภาครัฐร่วมด้วย ในการปรับเปลี่ยนสุขภาพของประชาชน จึงยืนยันว่าต้องรักษาหลักการและรูปแบบการดำเนินงานของ สสส. ไว้ การอ้างวินัยการเงินการคลัง ความโปร่งใส ยังไม่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะเปลี่ยนระบบรายได้ หรือให้งบประมาณเข้าสู่ระบบปกติ เพราะไม่ได้หมายความว่า จะตรวจสอบได้ดีกว่าเดิม แต่ สสส. ต้องพัฒนาระบบตรวจสอบ กระจายทุนทั่วถึง กำหนดเป้าหมายให้ชัดเจน พร้อมเร่งรับมือปัญหาเหล้า บุหรี่ และบุหรี่ไฟฟ้าที่คุกคามเด็กและเยาวชน
นายอลงกต มณีกาศ สส. จ.นครพนม เขต 3 พรรคภูมิใจไทย ชื่นชม สสส. ขับเคลื่อนงานเด็กและเยาวชนใน จ.นครพนม ร่วมกับสมาคมกีฬาแห่งจังหวัดนครพนม ส่งเสริมกิจกรรมทางกาย ลดพฤติกรรมเนือยนิ่ง เช่น Active Play เปิดโอกาสให้เด็กได้เคลื่อนไหวร่างกายอย่างอิสระ ในโรงเรียน 13 แห่ง ตั้งแต่ปี 2567 และต่อยอดเป็น B-Star Afterschool Program ส่งเสริมสุขภาพนอกเวลาเรียน เกิดโรงเรียนต้นแบบ 4 แห่ง พัฒนาเครื่องมือ อบรมครู และติดตามผล มีแผนอบรมครูแกนนำต่อเนื่องถึงปี 2570 ปลูกฝังวินัยและนิสัยรักการออกกำลังกาย ป้องกันปัญหาสุขภาพและลดปัจจัยเสี่ยงในกลุ่มเยาวชน แต่ควรเพิ่มการทำงานใน 4 ด้าน คือ 1.กระจายงบประมาณสู่หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงเรียน ชุมชน 2.ปรับตัวชี้วัดให้เห็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและผลลัพธ์สุขภาพ 3.บูรณาการการทำงานร่วมกับ สปสช. กระทรวงสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อลดความซ้ำซ้อน 4.สื่อสารกลไกทุนให้ชัดเจน พร้อมเปิดรับข้อเสนอแนะ ใช้งบประมาณตอบโจทย์ประชาชนในพื้นที่ จะช่วยลดภาระของโรงพยาบาลในระยะยาว
นายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล สส. จ.เลย เขต 1 พรรคเพื่อไทย กล่าวว่า ชื่นชมการทำงานของ สสส. ที่มีประโยชน์และสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ได้จริง เช่น โครงการงานศพปลอดเหล้า จากเดิมเมื่อประชาชนไปงานศพ เจ้าภาพจะเลี้ยงเหล้า เพื่อดูแลแขกที่มาร่วมงาน แต่ปัจจุบันเมื่อครอบครัวไหนจัดงานศพ จะมีป้ายโครงการงานศพปลอดเหล้าของ สสส. ให้เห็น ผู้มาร่วมงานจะเข้าใจตรงกันว่างานนี้ไม่มีการดื่มเหล้า อีกการทำงานที่น่าสนใจ คือ โครงการงดเหล้าเข้าพรรษา ที่ สสส. ดำเนินการสร้างค่านิยมไม่ดื่มได้ดีอย่างต่อเนื่อง โดยเมื่อถึงช่วงเข้าพรรษา จะมีการจัดการรณรงค์งดเหล้า สามารถช่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนที่ดื่มเหล้ามาตลอดปีได้จริง ก้าวต่อไป สสส. จะต้องให้ความสำคัญการรณรงค์โครงการขับไม่ดื่ม ดื่มไม่ขับ เพื่อกระตุ้นให้ประชาชนลดการดื่มเหล้า โดยเฉพาะในช่วงวันสำคัญ วันปีใหม่ สงกรานต์ รวมถึงต้องร่วมกับภาคีเครือข่าย ทบทวนกฎหมายและความเหมาะสมของบทลงโทษ เพื่อป้องกันไม่ให้เหตุการณ์สลดเกิดขึ้นซ้ำในทุกจังหวัด
น.ส.พิมพ์กาญจน์ กีรติวิราปกรณ์ สส. กรุงเทพมหานคร พรรคประชาชน กล่าวว่า สสส. เป็นกลไกสำคัญสนับสนุนนวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ อุดช่องว่างระบบราชการ ช่วยเหลือเด็ก เยาวชน กลุ่มเปราะบาง กลุ่มคนทำงาน ด้วยจุดแข็งด้านความคล่องตัวในการบริหารกองทุน สามารถพัฒนานวัตกรรมต้นแบบที่เปลี่ยนชีวิตเด็กได้จริง เช่น โครงการ Model 360 Q-Kids และ โครงการ Child Impact Book Learning อยากเสนอให้ สสส. ยกระดับการทำงานทั้ง 15 แผน ให้ครอบคลุมภารกิจสุขภาวะมากขึ้นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และระบบประเมินผลที่เข้มงวด ตลอดจนผลักดันนวัตกรรมต้นแบบสู่มาตรฐานระดับประเทศ ไม่ให้สิ้นสุดเพียงรอบการให้ทุน ทั้งนี้ ขอเรียกร้องให้รัฐบาลทบทวนการแก้ไข พ.ร.บ. สสส. อย่างรอบคอบ เพื่อรักษากลไกงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพ ไม่ทำลายโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิต และสร้างสังคมที่ทุกคนมีโอกาสเติบโตอย่างมีศักดิ์ศรีและเท่าเทียม
น.ส.อรทัย เกิดทรัพย์ สส. จ.ภูเก็ต เขต 3 พรรคกล้าธรรม กล่าวว่า ได้รับเรื่องร้องเรียนจากภาคีเครือข่ายภาคประชาชนเกี่ยวกับการเสนอแก้กฎหมาย สสส. จึงอยากถามว่า ปัญหาของประชาชนต้องรอให้หน่วยงานภาครัฐเป็นผู้ค้นพบและแก้ไขเท่านั้นหรือ เพราะปัญหาหลายอย่างเกิดขึ้นในชุมชนก่อนปรากฏในรายงานของหน่วยงานราชการ ทั้งยาเสพติด ผู้สูงอายุที่ขาดคนดูแล สุขภาพจิต ความปลอดภัยในชุมชน คนที่รู้ปัญหาก่อนอาจเป็นอาสาสมัคร ผู้นำชุมชน หรือเครือข่ายในพื้นที่ ซึ่งนี่เป็นคุณค่าของ สสส. ที่ไม่ได้มีหน้าที่เพียงสนับสนุนเงินทุน แต่เป็นกลไกเชื่อมโยงภาคประชาชนให้เข้ามามีส่วนร่วมแก้ปัญหาประเทศ เกิดเป็น 3 จุดแข็งสำคัญ 1.เข้าถึงข้อมูลเชิงลึกของชุมชน 2.มีความคล่องตัว 3.เติมเต็มช่องว่างของภาครัฐ เช่น โครงการชุมชนล้อมรักษ์เพื่อแก้ปัญหายาเสพติดที่สามารถขยายการดำเนินงานไปถึง 550 อำเภอใน 75 จังหวัด
นายกมลศักดิ์ ลีวาเมาะ สส. จ.นราธิวาส เขต 5 พรรคประชาชาติ กล่าวว่า กองทุน สสส. สามารถใช้เวทีนี้สร้างความเชื่อมั่นต่อสภาผู้แทนราษฎรว่าหลักการทำงานแบบ สสส. ต้องไปต่อ ไม่ถูกทำลาย ภาคประชาสังคมที่ทำงานกับ สสส. ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีความห่วงกังวลต่อการเสนอแก้กฎหมายกองทุนที่กำลังเป็นข่าวอยู่ในปัจจุบัน ส่วนตัวไม่อยากให้มีการแก้ไขที่มาของรายได้ แต่อยากให้มีการปรับปรุงประสิทธิภาพ ความโปร่งใส การตรวจสอบ โดยเสนอตั้งกรรมาธิการศึกษาอย่างจริงจัง ก่อนนำไปสู่การแก้ไขกฎหมาย พร้อมเสนอแนะให้ สสส. อนุมัติโครงการให้กับภาคีอย่างเหมาะสมกับพื้นที่ เช่น 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ปัตตานี ยะลา นราธิวาส มีปัญหายาเสพติดที่รุนแรง ก็ควรสนับสนุนโครงการให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาในพื้นที่
